به بهانه اپیزود یازدهم پادکست هلی تاک با عنوان استمرار سری زدم به یادداشت های گذشته ام و مطالب جالبی رو در ارتباط با استمرار پیدا کردم.

قبل از خواندن این مطلب توصیه میکنم اپیزود یازدهم پادکست هلی تاک رو از اینجا گوش کنید:

اپیزود ۱۱ پادکست هلی تاک با موضوع استمرار

به نظر من پشتکار و استمرار همون همت هست که در متون ادبی ما خیلی به کار رفته. شاعران بزرگ ایران به هر نکته ای که برای رشد و بالندگی جامعه لازم بوده توجه کردند و این مفاهیم را در قالبی زیبا عرضه کرده اند؛ از جمله موضوع استمرار و همت. شاعران ایرانی در اشعار خودشون از استمرار، به عنوان یکی از رموز اصلی پیشرفت یاد کردند؛ و اینکه بر اثر استمرار و سخت کوشی، گره از کارهای بسته باز می شود، آدم طبیعت را رام خودش می کند و کیمیاگری می کند.

یکی از زیباترین این اشعار شعری است از پروین اعتصامی. بانو پروین اعتصامی گفت وگویی از «مورچه» و «مار» را به تصویر می کشد که در آن مار به مورچه طعنه میزند و آن را به خاطر رنج و سعی مستمرش به سخره می گیرد، اما مورچه پاسخی منطقی و درخور به مار می دهد:

خندید مور و گفت: چنین است رسم و راه
از رنج و سعی خویش مرا نیست هیچ عار
آسوده آن که در پی گنجی کشید رنج
شاد آن که چون منش، قدمی بود استوار
بیهش چه خوانی ام که ندیده است هیچ کس
مانند مور، عاقبت اندیش و هوشیار
من دانه ای به لانه کشم با هزار سعی
از پا دراوفتم به ره اندر، هزار بار
از کار سخت خود نکنم هیچ شکوه، زانک
ناکرده کار، می نتوان زیست کامکار
کوشم به زندگی و ننالم به گاه مرگ
زین زندگی و مرگ، که بوده است شرمسار

و از آن زیباتر شعری است از ملک الشعرای بهار که در آن داستان آب چشمه ای را بیان میکند که به سنگی میرسد و از سنگ می خواهد که از سر راهش کنار برود اما سنگ نمی پذیرد. چشمه ناامید نمیشود و به کارش ادامه میدهد و نهایتا راه خودش رو باز میکند و سنگ خارا رو نرم مینماید:

جدا شد یکی چشمه از کوهسار
به ره گشت ناگه به سنگی دچار
به نرمی چنین گفت با سنگ سخت
کرم کرده راهی ده ای نیک بخت
جناب اجل، کش گران بود سر
زدش سیلی و گفت: دور ای پسر!
نشد چشمه از پاسخ سنگ، سرد
به کندن در استاد و ابرام کرد
بسی کند و کاوید و کوشش نمود
کز آن سنگ خارا رهی برگشود
ز کوشش به هر چیز خواهی رسید
به هر چیز خواهی کماهی رسید
برو کارگر باش و امیدوار
که از یأس جز مرگ ناید به بار
گرت پایداری ست در کارها
شود سهل پیش تو دشوارها

ملک اشعرا حتی از میخ کمک می گیرد تا استمرار را به همه توصیه کند. او میگوید حتی میخ نیز میتواند درس عبرتی باشد برای آدمها. هرچه بیشتر در سرش میکوبند بیشتر فرو میرود و پیشرفت میکند و پا فشاریش بیشتر میشود:

پافشاری و استقامت میخ
سزد ار عبرت بشر گردد
بر سرش هرچه بیشتر کوبی
پافشاریش بیشتر گردد

این شعر کنایه به آنهایی است که با کوچکترین درد، سریع پا پس می کشند.

نظامی میگوید اگر حتی قدر کوه باشی اما با هر بادی بلرزی قدر کاه هم ارزش نخواهی داشت:

رهایی خواهی از سیلاب اندوه
قدم بر جای باید بود چون کوه
گر از هر باد چون بیدی بلرزی
اگر کوهی شوی کاهی نیرزی

باز هم برقعی داستان سنگی را میگوید که درسایه چناری نشسته بود و خیلی سرسخت بود تا جایی که سنگهای دیگر را شکسته بود و حتی ضربه کلنگ روی آن اثر نداشت و آهن را لب پر می کرد، اما یک قطره آب که از آبشار جدا میشد و پیوسته بر پشتش می افتاد نرمش کرد و شکستش داد:

در سایه چنار، یکی سنگ سخت بود
ز سختی اش شکست دو صد سنگ کوهسار
گر با دم کلنگ دمی خوی می گرفت
لب می پراند ز آهن و خود بود استوار
با این همه صلابت و سختی که داشت او
یک قطره آب برده بد از کف ز وی قرار
بر پشت سخت وی همه شب تا به صبح و روز
می خورد چون جدای همی شد ز آبشار
پشتش دو تای گشته ز یک قطره رقیق
خم کرده بُد کمر ز یکی قطره از فشار
آری چو آب نرم بکوشد به راه خویش
از سنگ سخت زود به در آورد دمار
«حکمت» ز استقامت و از پشتکار آب
سرمشق گیر تا که بری گوی افتخار

و شعری که خودم عاشقش هستم از استاد سایه عزیز که عمرش دراز باد. استاد در این شعر به آدمها توصیه میکند که مانند رود که در نشیب دره سر به سنگ می گذارد همیشه رونده باشند. همیشه زنده باشند و گرنه هیچ امیدی به مرده نیست.
دکلمه این شعر را به صدای خود استاد سایه و ساز استاد بزرگ لطفی بشنوید:


زمان بی‌کرانه را
تو با شمار گام عمر ما مسنج
به پای او دمی‌ست این درنگ درد و رنج.
به سان رود
که در نشیب دره سر به سنگ می‌زند
رونده باش
امید هیچ معجزه‌ای ز مرده نیست،
زنده باش…

به قول وحشی بافقی مور می تواند سلیمان شود با پشتکار. پشه بدون بال می تواند به پرنده افسانه ای مانند هما تبدیل شود و با پشتکار می توان سرنوشت را در دست گرفت (گوی فلک را در خم چوگان خود آورد):

همت اگر سلسله جنبان شود
مور تواند که سلیمان شود
همت اگر پایه فزایی کند
پَشّه بی بال، همایی کند
همت اگر پای به میدان نهد
گوی فلک در خم چوگان نهد

و یک شعر معروف از سعدی بزرگ که خیلی شنیده ایم:

رهرو آن نيست كه گه تند و گهي خسته رود… رهرو آنست كه آهسته و پيوسته رود

سعدی باز هم می فرمایند:

همت بلنددار که مردان روزگار
از همت بلند به جایی رسیده اند

صایب تبریزی می گوید:

به آب روی همت، خاک را زر می توان کردن
غلط کردم که عمر خویش صرف کیمیا کردم
یعنی اصلا نباید میرفتم دنبال پیدا کردن کیمیا. کافی بود همت می داشتم.

نظامی میگوید:

همت انسان چو گردد زورمند
هرچه خواهد آفریند بی گزند

علاوه بر ادبیات ایران، جا دارد یادی کنیم از اپیزود پنجم پادکست ژرفا. قایق استیون کالاهان شخصیت اصلی این داستان واقعی در وسط اقیانوس اطلس قرق شد اما توانست به مدت ۷۶ روز در وسط اقیانوس دوام بیاورد و نجات پیدا کند.

او بارها و بارها ناامید شد و خودش رو رها کرد تا بمیرد اما باز هم روحیه سخت کوشش او را وادار کرد تا دست از تلاش برندارد. از آب باران تغذیه کرد، ماهی شکار کرد، از علف های دریایی خورد، حتی پرنده شکار کرد و این کار را بارها و بارها انجام داد تا بعد از ۷۶ روز زمانی که اسکلتی بیشتر از او باقی نمانده بود به جزیره ای در دریای کاراییب رسید.

آقای کالاهان بعدها داستان نجات باورنکردنی خود را کتاب کرد که هفته ها پر فروش ترین کتاب در لیست نیویورک تایمز بود. او هنوز هم به علاقه اش که دریانوردی است ادامه میدهد. برای گوش دادن به این اپیزود اینجا کلیک کنید:

در آخر بد نیست گفتار برخی از مشاهیر جهان را در ارتباط با پشتکار و همت با هم بخوانیم:

فردریش نیچه

هرگاه انسان رنجی عظیم را در خود ایجاد کند و فریاد آن را بشنود و از یأس و ناامیدی درونی نمیرد و جان بدر ببرد، عظمت یافته است.

فردریش نیچه

من اکنون به اندازه کافی مقتدر هستم که شکست را تحمل کنم.

ناپلئون بناپارت

بین شکست و پیروزی یک قدم بیشتر فاصله نیست و مردم از ترس شکست، شکست می خورند.

توماس ادیسون

من به هیچ وجه اجازه نمی دهم که شرایط مرا ناامید کند. سه چیز لازم برای رسیدن به یک هدف با ارزش عبارت است از : کار ، استقامت و عقل سلیم.

افلاطون

اگر روزی شأن و مقامت پایین آمد ناامید مشو، زیرا آفتاب هر روز هنگام غروب پایین می رود تا بامداد روز دیگر بالا بیاید.

والت ویتمن

زمین در ابتدا گستاخ و خاموش و درک ناشدنی است، طبیعت در ابتدا گستاخ و درک ناشدنی است، نومید مشوید، راه خود را دنبال گیرید، در این راه بسی چیزهای آسمانی است که مستور و نهفته است.

از کجا بشنویم

پادکست ژرفا
پادکست ژرفا
پادکست ژرفا
پادکست ژرفا
پادکست ژرفا
پادکست ژرفا
پادکست ژرفا
پادکست ژرفا
پادکست ژرفا

دیگر اپیزودها

آخرین مطالب بلاگ

مطالب تکمیلی

پادکست ژرفا داستانها و خبرهایی از ژرفای اقیانوس. ما سعی میکنیم با روایتهای جذاب، عجیب اما واقعی توجه شما را به دریاها و اقیانوسها جلب کنیم. همچنین ما بهتون آموزش میدیم که چطور با سبک زندگی پایدار میتونید به سلامت دریاها و اقیانوسها کمک کنید. توضیحات بیشتر

0 دیدگاه

دیدگاه مورد نظر خود را ارسال کنید

نظرات خود را منتقل کنید
با ارسال کامنت مشارکت کنید

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *